phê bình văn học
Mai Khoa Thâu
Vẻ đẹp bình dị trong một bài ca dao
Đêm qua ra đứng bờ ao
Trông cá, cá lặn, trong sao, sao mờ
buồn trông con nhện giăng tơ
Nhện ơi, nhện hỡi, nhện chờ mối ai?
Buồn trông man mác sao mai
Sao ơi, sao hỡi, nhớ ai sao mờ?
Đêm đêm hướng giải ngân hà
Nỗi buồn tình dẫu đã ba năm tròn
Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn
Tào khê nước chảy hãy còn trơ trơ.
Bài thơ chỉ có mười câu mà chất chứa đầy nỗi suy tư trắc ẩn. Cảm xúc sâu lắng vương thêm một chút buồn man mác, đúng là tâm trạng của những người đang yêu, đang chờ đợi người thương trong tâm trạng buồn, buồn bởi thất vọng.
"Đêm qua ra đứng bờ ao
Trông cá, cá lặn, trong sao, sao mờ"
Rõ ràng ở đây ta thấy chỉ với bốn từ"cá lặn-sao mờ" thôi cũng đã cảm thấy một sự thiếu hụt mất mát, một sự bấp bênh chen lẫn thất vọng của một tâm hồn đa cảm. Đúng là tâm trạng của những người đang yêu, một thuộc tính tình cảm vốn có của con người, đặc biệt là tình cảm khi yêu đó là: sự yếu đuối, cô đơn trống trải và nỗi buồn mênh mang khi gặp cảnh trắc trở trong tình yêu, bị người tình phụ bạc, ruồng rẫy, từ chối không chấp nhận tình cảm của mình. Đó là nỗi buồn sâu lặng, vô bờ bến, đến nỗi nhìn cảnh vật bị nhầm lẫn, bị ảo giác nhạt nhòa. Rõ ràng con cá đang bơi đấy, mà tâm trạng buồn quá mà thành thử như không nhìn thấy nó, tưởng nó lặn mất. Trên bầu trời kia sao sáng như thế, lung linh như thế mà lại cứ tưởng nó nhạt nhòa mờ phai. Rõ ràng tâm trạng của người buồn nó thật khác hẳn với tâm trạng của người vui, người vui nhìn cái gì cũng trong sáng hơn, đẹp hơn, lãng mạn hơn... Giữa dòng đời ô nhộn này "ta" biết đi về đâu, tìm ai để mà gửi nỗi niềm riêng của mình. Gặp ai để mà hy vọng khi tình yêu của mình dành cho "người ta"mà không được "người ta " đáp lại. Người mà ta hằng đêm nhung nhớ giờ đã đã xa khỏi tầm tay, hay nói đúng hơn giờ đã không thuộc về mình nữa, cái cảm giác mất mát ấy cứ len lỏi, lên lỏi vào tận sâu thẳm nơi trái tim. "Ta "đang khao khát cần một tổ ấm , một chỗ dựa trong cuộc đời vậy mà "ta" đã thất vọng khi không còn những người như ta hằng mong ước, nên nỗi buồn cứ thế mà được đà nhen nhóm thêm.
"Buôn trông con nhện giăng tơ
Nhện ơi, nhện hỡi, nhện chờ mối ai?
Buồn trông man mác sao mai
Sao ơi, sao hỡi, nhớ ai sao mờ?"
Chất liệu của bài ca dao được xây dựng bởi trí tuệ của quần chúng, do vậy nó là đại diện ưu tú về nỗi lòng và tâm trạng của mọi người. Nên ở đây ta thấy: Vẫn là cảnh thầm yêu trộm nhớ của chàng trai với một cô gái nào đó, vẫn là nỗi buồn vô cớ của tâm trạng người chớm yêu, vẫn là cảnh đậm đặc lãng mạn được diễn tả bằng lời thơ lục bát nhiệm mầu.
Con nhện giăng tơ lại làm cho "ta " vui, có phải chăng mối bòng bong của mạng nhện cũng chính là mối tình của "ta ". Con nhện giăng tơ cứ miệt mài làm tổ cũng như người con gái cứ cố gắng chờ đợi ...thế mà sự chờ đợi ấy cứ mong manh, cứ xa mờ. Trong khi đó, cô gái cứ chờ đợi người thương , cứ nhớ nhung da diết, cứ ngóng trông mỏi mòn, dõi theo hình bóng người thương ở một nơi xa xôi nào đó, tâm trí như đảo điên, thân thể như rã rời, đầu óc đang quay cuồng , lúc nào cũng hướng tâm tình về người con trai của mình. Vậy mà, chàng trai cứ biệt tăm trong sự vô tình kia, cũng dễ làm héo mòn một con người. Tình yêu một phía này thật mệt. Thế nên con nhện, ánh sao bây giờ lại trở thành con vật có ích, nhờ nó mà người con gái đã thổ lộ được tâm sự của mình. Với người con trai con nhện giăng tơ , ánh sao chỉ là những sinh vật cảnh không hơn không kém, song đối với nàng con nhện là người bạn, người giao liên , là người mà nàng nhờ đưa tâm tư của mình chuyển đến chàng, là người luôn an ủi , động viên và gieo cho nàng một niềm hi vọng. Mặc dù thời gian có kéo dài một năm, hai năm, ba năm hay mười năm cũng không làm thay đổi được tình nghĩa mà nàng đã dành cho chàng. Thật may mắn cho một chàng trai nào đó có được một người phụ nữ như thế trong cuộc đời, vậy mà chàng trai ở trong hoàn cảnh của bài ca dao này lại không biết, không nhận ra.
Qủa nhiên việc nàng buồn không phải là vô cớ, nó báo trước một nỗi buồn đau, một sự mất mát ghê gớm: chàng đã đi xa rồi, đã ruồng rẫy tình yêu của nàng rồi. Do vậy, hơi thở của bài ca dao luôn đượm buồn, đó chất liệu rất đời, rất con con người, nó đem đến một vẻ đẹp bình dị cho cuộc sống.
Và như thế cô gái luôn "đượm " buồn, đã chờ đợi một người mà từ nay sẽ không trở lại nữa, sẽ không quay về nữa. Nỗi đau đó động đến trời xanh, đến trần gian, đến sông suối, cỏ cây hoa lá, đến loài vật, đến tận âm ty địa phủ, đến trái tim của con người.
Đêm đêm hướng dải ngân hà
Nỗi buồn tình dẫu đã ba năm tròn
Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn
Tào khê nước chảy hãy còn trơ trơ/
Thì ra người con gái khắc khoải chờ đợi, thổn thức một miền thương nhớ đến chàng trai mà nàng đã ngỏ lòng thương ấy, có chất liệu của hoài niệm, của kí ức.
Đã biết bao biến cải thăng trầm, bao đổi thay, bao cám dỗ của đời thường, nhưng lòng chung thủy của nàng dành cho chàng sẽ không bao giờ thay đổi, vẫn vẹn nguyên nhớ nhung tha thiết, vẫn xốn xang da diết, vẫn tinh khiết trắng trong. Còn gì đau khổ hơn tình yêu cứ mãi phải chờ đợi, thà rằng đừng nặng lòng với một người bội bạc thì đâu đến nỗi...thế nhưng tình là thế, nó vốn không chịu đi theo tiếng mách bảo của lí trí.
Toàn bộ bài thơ đều thấp thoáng trong lâu đài nghệ thuât, nghệ thuât dùng từ, nghệ thuật ẩn dụ để lột tả được phần nào tâm trạng của người con gái, đó là sự cô đơn và một nỗi buồn đời sâu sắc. Cũng bởi vì "chấp chới" giữa sự chờ đợi mà tâm trạng của nàng cảm thấy tâm hồn mình trống trải cô đơn quá. Buồn và thương cho số phận hẩm hiu của mình. Cũng là thân gái thì ai ai cũng muốn cho mình may mắn có được một cuộc sống hạnh phúc bên người mình yêu thương. Thầm cầu mong cho mình có cơ may gặp được một đức ông chồng như ý, mà hằng đêm "em " thường mong ước.
Cũng là thân gái mà sao số em nó hẩm hiu buồn tẻ đơn độc quá. Khi các cô gái đến tuổi "xuân thì" đã lần lượt bước lên xe hoa, thế mà em cứ còn đứng đấy hằng đêm chông chênh giữa ngã ba đường mà chờ, mà đợi trong vô vọng. Mặc cho thời gian trôi hờ hững vô tình, mà thời gian lại không chờ không đợi một ai. Thế mà em lại không mệt mỏi, mệt mỏi để được hạnh phúc thì cũng đáng lắm chứ. (còn nữa).
Thứ Năm, 11 tháng 7, 2013
Thứ Tư, 10 tháng 7, 2013
Thứ Ba, 9 tháng 7, 2013
pbvh- Thi pháp truyện ngắn của: Khôi Nguyên
THI PHÁP TRUYỆN NGẮN CỦA: KHÔI NGUYÊN
Mai Khoa Thâu
Mấy năm trước đây tình cờ tôi được đọc các truyện ngắn in trên tạp chí Chư Yang Sin. Theo thông lệ tôi chỉ đọc lướt qua một lượt, rồi chuyển sang trang khác ( thú thực tôi không có thời gian ). Thế nhưng từ khi tôi đọc truyện ngắn: Vết sóng in trên tạp chí Chư Yang Sin, số 219-tháng 11- 2010 của tác giả Khôi Nguyên, đã khiến tôi dừng lại rất lâu. Qủa thật, mới đầu tôi chỉ đọc đoạn đầu, rồi lướt nhanh qua trang khác, nhưng cách viết của Khôi Nguyên đã cuốn hút tôi, "níu kéo chân tôi ở lại đọc truyện của anh".
Cũng chính vì lẽ đó có sự thăng hoa trong cảm xúc đã cuốn hút tôi đi vào những trang viết của anh. Qua một thời gian nghiên cứu và tìm tòi, tôi chỉ xin phép đi sâu vào tìm hiểu trong phạm vi thi pháp truyện ngắn của Khôi Nguyên.
Khôi Nguyên xuất phát là một nhà giáo. Do vậy, quan điểm sáng tác của anh có tính mô phạm, với một nhận thức thẩm mĩ trong sáng, mang đậm tình người, mang đậm tính hiện thực của cuộc sống. Đó là quan niệm nghệ thuật hết sức đúng đắn và chân thực, đạt đến vấn đề căn cốt của sáng tạo.
Cái độc đáo ở thi pháp truyện ngắn của Khôi Nguyên là cách dẫn truyện, cách đặt vấn đề, cách biểu đạt sự việc, khiến cho người đọc phải tò mò; sau khi đọc đoạn đầu "bị "lôi cuốn vào phần tiếp theo và cho đến khi kết thúc. Nghĩa là, tính hiện thực được nhà văn quan tâm đặt lên hàng đầu. Đó là: Hiện thực của cuộc sống đương đại, hiện thực tâm trạng của từng nhân vật, khai thác tận cùng những cảm xúc, những quan niệm của tâm hồn tác giả để khám phá thế giới, được thể hiện qua bút pháp lãng mạn, trữ tình.
Truyện ngắn của Khôi Nguyên đi sâu vào các góc cạnh của cuộc sống thường nhật. Trong thế giới nghệ thuật của Khôi Nguyên có đầy đủ mọi thành phần như: ông già, bà lão, trẻ con, trai gái, trung niên. Có cả những người nghèo khổ đến kẻ giàu sang. Có cả những cảnh đời vật vã vì cái ăn, cái mặc, đến những thân phận hẩm hiu cam chịu... đó chính là tình thương ấm áp của tác giả gởi gắm và dành cả sự ưu ái cho "những đứa con tinh thần của mình".
Lối viết của Khôi Nguyên thường kể truyện theo tuần tự phát triển của thời gian, tính chất của sự việc, tính cách của nhân vật, được thể hiện rõ nét nhất qua truyện ngắn: Vết sóng.
Với cái nhìn hiện thực sinh động, Khôi Nguyên đã tìm ra trong những chuyện thường ngày tưởng như không có chuyện ấy, thành những điều cần kể. Chuyện một người đàn bà yêu hết mình, đôi khi cam chịu và mù quáng trong tình yêu, thương con "Chị thấy cay cay nơi sống mũi và hai hốc mắt".
Điều quan trọng hơn trong thi pháp truyện ngắn của Khôi Nguyên đó là: Sự nhất quán trong giọng điệu và diễn biến của cảm xúc. Niềm yêu thương trân trọng những mảnh đời bất hạnh, những thân phận ngang trái của người phụ nữ đã tạo cho giọng văn của Khôi Nguyên một hơi thở ấm áp. "Lần đầu tiên, từ khi có chồng, chị được khóc trong lòng me, được anh chị em ruột đến an ủi vỗ về, được cha can thiệp vào cuộc sống riêng tư: " Bỏ ngay. Bỏ nó về đây mà ở. Tao sẽ lo cho mày"."
Bên cạnh đó, Khôi Nguyên cũng luôn giữ nhân vật của mình "bên bờ vực yêu thương cam chịu", cũng có khi đẩy nhân vật của mình vào vực thẳm của nỗi đắng cay, chua xót. Nhưng anh cũng biết dừng lại, lửng lơ, mở ra những tuyến, những đường cho người đọc hình dung, chứ không chỉ ra hết mọi điều, mọi lẽ.
Như: "Những con sóng hết lớp này đến lớp khác sau khi tràn vào cát tưởng rằng đã kết thúc cuộc hành trình, nhưng đã để lại vị mặn chát của nó cho cát".
M.K.T
12.2.2012
lengoctraclg at 02/18/2012 05:47 am comment
Xin mời vào lengoctrac.com xem. Chúc bạn vui+khỏe. LNT NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN PHÊ BÌNH "NỖI NIỀM" HỒ THẾ HÀ Bài thơ Một của Hồ Thế Hà là nỗi niềm của một người con trai đứng trước sự thất bại trong tình yêu; nỗi niềm ấy được Hồ Thế Hà diễn tả một cách hết sức chân thật, sâu sắc và đầy biểu cảm.( MAI KHOA THÂU) Cac tin khac>> “Nhà thơ Xuân Ly Băng – Cuộc đời và Tác phẩm” Trường ca Thu Bồn Thể Loại Và Cấu Trúc * MAI BÁ ẤN NHÂN VẬT
Thứ Hai, 8 tháng 7, 2013
pbvh- Thi pháp thơ tứ tuyệt của: Trần Phố
Thi pháp thơ tứ tuyệt của Trần Phố
Mai Khoa Thâu
Thi pháp thơ tứ tuyệt của Trần Phố được thể hiện rõ qua bài thơ sau:
Bài thơ: Tâm sự , mang đậm nét màu thời gian- thời gian của sự chiêm nghiệm, thời gian của sự từng trải. Mặc dù tuân thủ luật thơ tứ tuyệt, nhưng không tuân theo triệt để (về niêm: quy tắc đối với các âm thứ hai và thứ sáu). Qua hai câu đầu của bài thơ: Tâm sự:
Một đời nghiền ngẫm nghìn trang sách
Tìm niềm vui cho trẻ nên người
Hai câu thơ trên mang đậm ngôn ngữ thuần Việt, với cả sự tinh tế, ý nhị, hàm súc trong việc diễn đạt sự đời, tình người, ở đây là tình của "người gieo hạt", ươm mầm xanh trí tuệ cho thế hệ mai sau. Với vẻ đẹp âm thanh của những âm vận và thanh điệu tiếng Việt, được nhà thơ sử dụng một cách rất chọn lọc, câu thơ toát lên một vẻ mộc mạc, dễ đọc, dễ hiểu, không trau chuốt về ngôn từ. Giọng thơ không khoa trương kiểu cách, dễ đi vào lòng người.
Ta hãy đọc câu thơ thứ ba trong bài thơ: Tâm sự. Đây là một câu thơ không dễ giải nghĩa:
Mái tóc cũ dấu vui, buồn, được , mất
Rõ ràng, câu thơ này có cú pháp rất đặc biệt. Có cách biểu đạt rất đặc biệt. Thế nào là: "Mái tóc cũ giấu vui", và còn ba dấu phẩy liên tiếp trong văn bản. Và cả cái cặp đôi đối xứng: vui-buồn; được- mất kia cũng bao hàm nhiều ý nghĩa.
Với lối nhả chữ này, câu thơ sẽ được mỗi người giải thích khác nhau.
Đọc câu thơ cuối ta có cái cảm giác hẫng hụt, chới với:
Bỗng một chiều hoa phấn rụng chơi vơi...
Thì ra nhà thơ ấy- thầy giáo ấy, sau khi đã hoàn thành công việc của "người đưa đò", bỗng nhận ra tóc trên đầu đã điểm bạc, thấy rõ sự xa vắng bảng đen và phấn trắng vào "một chiều hoa phấn rụng chơi vơi...". câu thơ mang lại một mỹ cảm cho người đọc. Điều đó cho thấy rằng : Thi pháp trong thơ tứ tuyệt của Trần Phố mang đậm tính nhân văn.
Và như vậy, càng thấy rõ cái quy luật: người ta có thể không hoàn toàn hiểu rõ một câu thơ, huống chi đến cả một bài thơ.
M.K.T
Mồng ba tết xuân Nhâm Thìn.
HỒNG CHIẾN at 02/02/2012 10:44 pm comment
Lâu rồi lại mới thấy chủ nhà lên tiéng, vì sao vậy nhỉ?
Nothings at 01/26/2012 01:32 pm comment
(Empty)
Chủ Nhật, 7 tháng 7, 2013
pbvh- Cảm xúc khi đọc bài thơ : Đánh dậm của nhà thơ Hữu Chỉnh
Một hôm tình cờ vào thăm trụ sở Hội VHNT của tỉnh, tôi được nhà văn Hồng Chiến tặng tập sách: Bốn mùa thơ- nhiều tác giả- Do Hội VHNT ĐL xuất bản năm 2005, biểu cầm về đọc, có nhiều bài thú vị lắm. Tôi đã đọc ngấu nghiến trong hai ngày hết vèo 166 trang sách, thực tình mà nói đọc thơ như thế thì không khác nào như "cưỡi ngựa xem hoa". Trong tập thơ này tôi thích nhất bài: Đánh dậm của nhà thơ Hữu Chỉnh.
Đây là một tác giả không mấy xa lạ với những người yêu thơ. Đặc biệt hơn, ông là một trong những người sáng lập ra Hội VHNT ĐL. Với ông thơ ca là cái nghiệp, và thơ ca là nơi neo đậu của tâm hồn.
Với quan niệm như thế nên nhà thơ Hữu Chỉnh có những câu thơ rất trong sáng, rất bình dị nhưng ẩn chứa nhiều triết lý về lẽ sống. Chỉ có người có tâm hồn, có tình với nghệ thuật mới viết được những câu thơ như thế. Câu chữ trong thơ ông hiển lộ sự trong sáng, mơ hồ, nghi hoặc, thoảng thốt, đan chen cả những triết lý sâu xa về đạo làm người của Khổng Tử.
Nếu như các nhà thơ hiện đại bây giờ cứ mải mê đi tìm cái lạ trong thơ, để rồi quay lại sau lưng không có độc giả.
( vì độc giả đọc thơ họ nhưng không hiểu họ nói gì cả- thơ là phải có tính quần chúng. Thực sự mà nói tôi dị ứng với cách viết thơ mới hiện nay. Chỉ một số ít người chấp nhận nó, và tung hô cho nó. Hay nói đúng hơn là sự phá hoại nền thơ ca VN. ).
Thì với Hữu Chỉnh ta bắt gặp trong thơ ông những ngôn từ rất trong sáng mộc mạc nhưng không kém phần tinh tế qua đoạn đầu bài thơ: Đánh dậm.
'' Tuổi thơ
Đi đánh dậm
Buốt giá mùa đông
Nóng bức mùa hè
Dầm nước, dầm bùn
Mong được con cua, con cá
Rạ đồng nướng thơm tiếng ve /"
Mở đầu bài thơ tác giả đã kể cho độc giả nghe về tuổi thơ khó nhọc của mình, gắn liền với ruộng đồng, con cua, con cá, và không quản ngày đông buốt giá hay ngày hè nóng bức để bươn trải với cuộc đời. Lẽ đời vốn giản dị như bao mảnh đời sinh ra từ làng quê Việt Nam. Những câu thơ tâm huyết rút ra từ sự trải nghiệm của đời người.
Lớn lên
Bàn dậm đem sục bốn phương
Tiền tài tong tong theo nước
Đọng lại rong rêu quyền lực
Nghêu ngao vài câu dân ca
Người đọc giật mình. Bàn dậm chỉ là một cái cớ để Hữu Chỉnh chốt về những cái được-mất trong cuộc đời mình. Đó là, tiền bạc, đó là quyền lực, những cái đó chỉ là phù vân. Đừng lầm tưởng những thứ đó làm cho con người ta hạnh phúc. Những cái thật bình thường cũng đủ làm cho con người ta cảm thấy hạnh phúc. Đôi khi chỉ "Nghêu ngao vài câu dân ca", mới ngộ nhận ra rằng đó cũng là cái giá của hạnh phúc. Vâng, cái giá của hạnh phúc không rẻ, cũng không dễ nói.
Về già
Dậm treo trên vách
Con cháu trông thấy bật cười:
Qúa khứ gì cái dậm rách
Vứt ra vườn hoang đi thôi!
Cái dậm là vật vô tri, vô giác. Nhưng chính cái vật vô tri, vô giác ấy lại là một báu vật, nó lưu giữ nhưng kỉ niệm thời thơ ấu của nhà thơ, nó có đời sống riêng trong tiềm thức của nhà thơ. Và vì vậy, cao hơn cả đó là khát vọng sống làm người tử tế ở đời, để thông qua đó nhà thơ muốn gửi gắm một thông điệp cho con cháu, cho độc giả. Đó là: phải biết chân trọng quá khứ. Con người ăn ở với nhau như bát nước đầy, biết nhường cơm sẻ áo cho nhau, lá lành đùm lá rách, mình vì mọi người, hãy sống với tâm hồn cao thượng.
Những lời tâm huyết rút ra từ sự trải nghiệm của một đời người. Phải rồi, những người làm nghề viết thực sự sinh vì nghề, tử vì nghiệp mới thốt ra được những câu thơ như thế.
Ta hãy đọc những câu tiếp theo:
Nhưng kìa lấp lánh sáng ngời
Đáy dậm một viên ngọc quý
Mê mải đi tìm Chân- Thiện- Mỹ
Mấy ai đánh dậm lòng mình!
8-7-2000
Bất cứ nhà thơ nào cũng vậy. Làm sao nhà thơ sống nổi bằng chút tiền còm nhuận bút thơ, nên cuộc đời đâu có giàu sang gì. Và gia tài để lại cho đời là tiếng thơm về nhân cách làm người.Để lại cho người đời một câu hỏi lớn :"Mấy ai đánh dậm lòng mình!", về cái giá của hạnh phúc, của sự yêu thương giữa con người với con người. Trong một xã hội tràn ngập hơi hám của đồng tiền, thì con đường đi tìm Chân- Thiện -Mỹ là tài sản vô giá.
Người đọc tùy theo cảm nhận, thấy thơ hay mà không giải thích. Chỉ thấy hay mà nhớ, mà thuộc, mà đọc cho nhau nghe.
Với tôi đây là một bài thơ hay, thơ hay không nhất thiết phải trau chuốt về câu chữ, về sự gieo vần, hay chỉnh chu về cấu tứ. Mà thơ hay phải bộc lộ được tâm thế của người viết, phải hàm chứa nhiều ý nghĩa sâu xa, mang tính nhân văn cao cả, đặc biệt là đọc lên là có thể hiểu được dụng ý của tác giả, để từ đó thông qua tác phẩm mà ngẫm nghĩ chuyện đời. Có như thế mới được gọi là thơ hay.
Thứ Năm, 4 tháng 7, 2013
pbvh- Viếng hương mộ mẹ của Nguyễn Ngọc Tiến
CAÛM XUÙC KHI ÑOÏC BAØI THÔ: VIEÁNG HÖÔNG MOÄ MEÏ
CUÛA NGUYEÃN NGOÏC TIEÁN
“ Cuõng vaãn moät maøu naéng
Cöù tuoân ñoå treân ngoïn ñoài ñöùng gioù
Phieán laù nhaøu nghieâng ruû boùng maët ngöôøi
Laøm doät taùn caây
Moâi hong khoâ
Khaùt gioït nhö thuôû naøo ...
Meï ôi!
Tröa nay raèm
Con laïi veà ñaây vieáng thaêm moä meï
Ñaát Bazan ñang troøn boùng laëng baêng
Chæ coøn naéng khoâ gioøn treân toùc
Moät thaân Coø laën nguïp bôø ao ...
Con nhôù meï naêm naøo
Cuõng muøa naøy
Meï doïn raãy gieo troàng
Muøi hun khoùi troâi boàng beành trong kyù öùc ...
Tuoåi thô cuûa con! ”
Baøi thô töï do chæ coù möôøi laêm caâu maø chaát chöùa ñaày noãi suy tö traéc aån, caûm xuùc saâu laéng cuûa moät ngöôøi con khi ñeán vieáng moä meï.
“Cuõng vaãn moät maøu naéng
Cöù tuoân ñoå treân ngoïn ñoài ñöùng gioù
Phieán laù nhaøu nghieâng ruû boùng maët ngöôøi
Laøm doät taùn caây
Moâi hong khoâ
Khaùt gioït nhö thuôû naøo ... ”
Thì cuõng vaãn moät maøu naéng vaøng ñaáy thoâi nhö moïi ngaøy, nhö moïi ngöôøi caûm nhaän chöù coù khaùc gì ñaâu. Theá nhöng ôû Nguyeãn Ngoïc Tieán ta baét gaëp trong thô anh moät hình töôïng “naéng” qua traûi nghieäm cuûa caûm xuùc, cuûa söï thaêng hoa trong taâm hoàn thi syõ. Vaø chæ vôùi hai töø “tuoân ñoå” thoâi ta ñaõ caûm thaáy ñöôïc söï thieáu huït maát maùt , gheâ gôùm cuûa moät taâm hoàn ña caûm. Anh ñaõ kheùo leùo vaän duïng pheùp “aån duï ”vaøo trong caâu thô cuûa mình moät caùch tinh teá. Ta thöû tìm hieåu hai töø “tuoân ñoå”moät caùch noâm na nhaát coù nghóa laø nhöõng söï vaät maát ñi hay noùi ñuùng hôn laø troâi maát, tuoät maát, khoâng ñoïng laïi ñöôïc, khoâng caàm naém ñöôïc. Ñieàu ñoù cho thaáy ngöôøi meï coù taàm aûnh höôûng raát lôùn trong taâm hoàn anh.
Ñuùng laø taâm traïng cuûa moät ngöôøi con khi ñeán thaêm vieáng moä meï, moät thuoäc tính cuûa ñaïo laøm con: ôn cha , nghóa meï sinh thaønh. Nhaø thô boãng chôû neân yeáu ñuoái, coâ ñôn troáng traûi vaø noãi buoàn meânh mang ñaõ len loûi vaøo trong taâm hoàn, khi ñöùng tröôùc moä meï vaøo moät buoåi tröa heø noùng böùc... hoài töôûng laïi quaù khöù, roài baát chôït buoàn khi toå aám cuûa mình khoâng coøn meï nöõa. Bôûi vì, meï laø choã “döïa ” trong caû cuoäc ñôøi cho con caùi. Neáu ai ñaõ maát meï thì chaéc raèng seõ nhaáp nhaùp ñöôïc noãi ñau ño,ù ñöôïc caâu . “Moâi hong khoâ/ Khaùt gioït nhö thuôû naøo ...”.
Ta haõy ñoïc khoå thô tieáp theo:
“Meï ôi!
Tröa nay raèm
Con laïi veà ñaây vieáng thaêm moä meï
Ñaát Bazan ñang troøn boùng laëng baêng
Chæ coøn naéng khoâ gioøn treân toùc
Moät thaân Coø laën nguïp bôø ao ... ”
Meï ôi! Moät tieáng goïi lay vaøo trong tieàm thöùc laøm rung ñoäng loøng ngöôøi. Nhaø thô ñaõ duøng ngheä thuaät aån duï ñeå loät taû ñöôïc phaàn naøo taâm traïng cuûa mình: Ñoù laø söï coâ ñôn, ñoù laø söï maát maùt, ñoù laø söï thöông nhôù veà cuoäc ñôøi cuûa meï ñaõ traûi qua quaù nhieàu noãi gian truaân khoå cöïc nhö “Moät thaân Coø laën nguïp bôø ao ...”
ÔÛ baøi thô naøy ta baét gaëp caâu thô “Ñaát Bazan ñang troøn boùng laëng baêng”, thoaït nhieân khi môùi nghe qua ta töôûng chöøng nhö thaáy moät buoåi tröa khi maët trôøi ñöùng boùng, thôøi tieát raát laø noùng. Nhöng khoâng phaûi theá, ñaây laø moät caâu thô ñaày taâm traïng, cöù xoaùy vaøo loøng ngöôøi. Nhö theá naøo goïi laø “boùng laëng baêng”, ôû ñaây laø caùi laïnh cuûa taâm hoàn, caùi laïnh trong loøng taùc giaû khoân nguoâi noãi nhôù veà meï. Nhaø thô keå veà noãi vaát vaû cuûa meï. Coøn gì ñau khoå hôn khi ngöôøi con baây giôø ñöùng tröôùc moä meï ñaây, ñöôïc meï nuoâi naáng töø baøn tay ngheøo khoù, giôø ñaõ tröôûng thaønh muoán baùo hieáu meï, nhöng meï khoâng coøn nöõa.
Söï thaêng hoa cuûa caûm xuùc hay söï “baùo ñoäng ” cuûa traïng thaùi taâm hoàn trong con ngöôøi Nguyeãn Ngoïc Tieán , luoân laø sôïi daây daãn nhaïy caûm nhaát ñem ñeán cho lyù trí moät nhaän thöùc nhaát ñònh.
“ Con nhôù meï naêm naøo
Cuõng muøa naøy
Meï doïn raãy gieo troàng
Muøi hun khoùi troâi boàng beành trong kyù öùc ...
Tuoåi thô cuûa con!”
Nhaø thô gôïi laïi trong kyù öùc nhöõng coâng vieäc cuûa meï ñaõ laøm naêm xöa. Qua nhöõng caâu thô naøy ta nhö baét gaëp hình boùng cuûa nhöõng ngöôøi meï Vieät Nam , baèng nhöõng thuoäc tính cuûa ngöôøi phuï nöõ raát Vieät Nam ñoù laø hay lam, hay laøm. Nhòp ñieäu cuûa khoå thô cuoái thaät nhanh, thaät gaáp gaùp, maøu saéc nhö hoaø vaøo aâm u, bieåu hieän moät kyù öùc khoù nhoïc, qua baøn tay taàn taûo cuûa meï naêm naøo ñaõ nuoâi döôõng taâm hoàn cho nhaø thô. Coù nhöõng ngöôøi noùi ñeán coâng söùc cuûa meï, laø cöù phaûi coá taïo ra söï laâm ly, cuøng cöïc... caùi ñoù toâi cho laø quaù saùo moøn vaø laøm caâu thô trôû neân khoâng thaät maø coù phaàn giaû doái. ÔÛ Nguyeãn Ngoïc Tieán ta thaáy thô cuûa anh raát moäc maïc, chaân chaát, coù gì noùi laáy, khoâng khoa tröông myõ leä gioáng nhö con ngöôøi anh vaäy.
Caâu keát cuûa baøi thô thaät tuyeät dieäu. Ñaây laø moät caùi keát môû “Tuoåi thô cuûa con”, moät caâu thô raát meânh mang, ña chieàu. Caâu thô ñaày nhaïc ñieäu taïo neân söï caân ñoái trong baøi thô. Caâu thô giaûn dò maø theå hieän moät tö duy saâu saéc, söï hieåu bieát roäng, moät söï ñaùnh giaù chính xaùc ñaày thaâm thuyù. Chæ baèng moät caâu thô keát thoâi nhaø thô ñaõ noùi ñöôïc ñaïo ñöùc truyeàn thoáng, vaø tö töôûng aên saâu trong tieàm thöùc cuûa ngöôøi Vieät Nam ñoù laø bieát ôn : Coâng cha nghóa meï sinh thaønh ra ta.
Baøi thô ngaén, vôùi loái vieát theo theå thô töï do nhöng ñaõ ñeå laïi trong loøng ngöôøi ñoïc moät aán töôïng khoù phai môø. ÔÛ moãi moät con ngöôøi, moãi moät goùc ñoä coù moät caùch nhìn nhaän vaø söï caûm thuï khaùc nhau. Thöïc tình maø noùi toâi laø moät ngöôøi raát ít khi bình thô, nhöõng khi toâi ñoïc baøi thô “Vieáng höông moä meï ” cuûa Nguyeãn Ngoïc Tieán, baøi thô naøy ñaõ cho toâi moät caûm xuùc maïnh, cuõng coù laàn do caûm ñoäng quaù toâi ñaõ khoùc khi nhôù laïi hình aûnh thaân thöông chòu kham, chòu khoå cuûa ngöôøi cha ñaõ khuaát cuûa mình.
Baøi thô thaät hay, noù khoâng chæ hay ôû söï caáu töù gieo vaàn maø ôû choã noù ñaõ khaéc hoaï ñöôïc taâm traïng cuûa ngöôøi con khi nhôù veà ngöôøi meï ñaõ khuaát.
…… ….. … . nhöõng ngaøy naéng thaùng 4-2010.(4/4//2010).
Mai Khoa Thaâu.
CUÛA NGUYEÃN NGOÏC TIEÁN
“ Cuõng vaãn moät maøu naéng
Cöù tuoân ñoå treân ngoïn ñoài ñöùng gioù
Phieán laù nhaøu nghieâng ruû boùng maët ngöôøi
Laøm doät taùn caây
Moâi hong khoâ
Khaùt gioït nhö thuôû naøo ...
Meï ôi!
Tröa nay raèm
Con laïi veà ñaây vieáng thaêm moä meï
Ñaát Bazan ñang troøn boùng laëng baêng
Chæ coøn naéng khoâ gioøn treân toùc
Moät thaân Coø laën nguïp bôø ao ...
Con nhôù meï naêm naøo
Cuõng muøa naøy
Meï doïn raãy gieo troàng
Muøi hun khoùi troâi boàng beành trong kyù öùc ...
Tuoåi thô cuûa con! ”
Baøi thô töï do chæ coù möôøi laêm caâu maø chaát chöùa ñaày noãi suy tö traéc aån, caûm xuùc saâu laéng cuûa moät ngöôøi con khi ñeán vieáng moä meï.
“Cuõng vaãn moät maøu naéng
Cöù tuoân ñoå treân ngoïn ñoài ñöùng gioù
Phieán laù nhaøu nghieâng ruû boùng maët ngöôøi
Laøm doät taùn caây
Moâi hong khoâ
Khaùt gioït nhö thuôû naøo ... ”
Thì cuõng vaãn moät maøu naéng vaøng ñaáy thoâi nhö moïi ngaøy, nhö moïi ngöôøi caûm nhaän chöù coù khaùc gì ñaâu. Theá nhöng ôû Nguyeãn Ngoïc Tieán ta baét gaëp trong thô anh moät hình töôïng “naéng” qua traûi nghieäm cuûa caûm xuùc, cuûa söï thaêng hoa trong taâm hoàn thi syõ. Vaø chæ vôùi hai töø “tuoân ñoå” thoâi ta ñaõ caûm thaáy ñöôïc söï thieáu huït maát maùt , gheâ gôùm cuûa moät taâm hoàn ña caûm. Anh ñaõ kheùo leùo vaän duïng pheùp “aån duï ”vaøo trong caâu thô cuûa mình moät caùch tinh teá. Ta thöû tìm hieåu hai töø “tuoân ñoå”moät caùch noâm na nhaát coù nghóa laø nhöõng söï vaät maát ñi hay noùi ñuùng hôn laø troâi maát, tuoät maát, khoâng ñoïng laïi ñöôïc, khoâng caàm naém ñöôïc. Ñieàu ñoù cho thaáy ngöôøi meï coù taàm aûnh höôûng raát lôùn trong taâm hoàn anh.
Ñuùng laø taâm traïng cuûa moät ngöôøi con khi ñeán thaêm vieáng moä meï, moät thuoäc tính cuûa ñaïo laøm con: ôn cha , nghóa meï sinh thaønh. Nhaø thô boãng chôû neân yeáu ñuoái, coâ ñôn troáng traûi vaø noãi buoàn meânh mang ñaõ len loûi vaøo trong taâm hoàn, khi ñöùng tröôùc moä meï vaøo moät buoåi tröa heø noùng böùc... hoài töôûng laïi quaù khöù, roài baát chôït buoàn khi toå aám cuûa mình khoâng coøn meï nöõa. Bôûi vì, meï laø choã “döïa ” trong caû cuoäc ñôøi cho con caùi. Neáu ai ñaõ maát meï thì chaéc raèng seõ nhaáp nhaùp ñöôïc noãi ñau ño,ù ñöôïc caâu . “Moâi hong khoâ/ Khaùt gioït nhö thuôû naøo ...”.
Ta haõy ñoïc khoå thô tieáp theo:
“Meï ôi!
Tröa nay raèm
Con laïi veà ñaây vieáng thaêm moä meï
Ñaát Bazan ñang troøn boùng laëng baêng
Chæ coøn naéng khoâ gioøn treân toùc
Moät thaân Coø laën nguïp bôø ao ... ”
Meï ôi! Moät tieáng goïi lay vaøo trong tieàm thöùc laøm rung ñoäng loøng ngöôøi. Nhaø thô ñaõ duøng ngheä thuaät aån duï ñeå loät taû ñöôïc phaàn naøo taâm traïng cuûa mình: Ñoù laø söï coâ ñôn, ñoù laø söï maát maùt, ñoù laø söï thöông nhôù veà cuoäc ñôøi cuûa meï ñaõ traûi qua quaù nhieàu noãi gian truaân khoå cöïc nhö “Moät thaân Coø laën nguïp bôø ao ...”
ÔÛ baøi thô naøy ta baét gaëp caâu thô “Ñaát Bazan ñang troøn boùng laëng baêng”, thoaït nhieân khi môùi nghe qua ta töôûng chöøng nhö thaáy moät buoåi tröa khi maët trôøi ñöùng boùng, thôøi tieát raát laø noùng. Nhöng khoâng phaûi theá, ñaây laø moät caâu thô ñaày taâm traïng, cöù xoaùy vaøo loøng ngöôøi. Nhö theá naøo goïi laø “boùng laëng baêng”, ôû ñaây laø caùi laïnh cuûa taâm hoàn, caùi laïnh trong loøng taùc giaû khoân nguoâi noãi nhôù veà meï. Nhaø thô keå veà noãi vaát vaû cuûa meï. Coøn gì ñau khoå hôn khi ngöôøi con baây giôø ñöùng tröôùc moä meï ñaây, ñöôïc meï nuoâi naáng töø baøn tay ngheøo khoù, giôø ñaõ tröôûng thaønh muoán baùo hieáu meï, nhöng meï khoâng coøn nöõa.
Söï thaêng hoa cuûa caûm xuùc hay söï “baùo ñoäng ” cuûa traïng thaùi taâm hoàn trong con ngöôøi Nguyeãn Ngoïc Tieán , luoân laø sôïi daây daãn nhaïy caûm nhaát ñem ñeán cho lyù trí moät nhaän thöùc nhaát ñònh.
“ Con nhôù meï naêm naøo
Cuõng muøa naøy
Meï doïn raãy gieo troàng
Muøi hun khoùi troâi boàng beành trong kyù öùc ...
Tuoåi thô cuûa con!”
Nhaø thô gôïi laïi trong kyù öùc nhöõng coâng vieäc cuûa meï ñaõ laøm naêm xöa. Qua nhöõng caâu thô naøy ta nhö baét gaëp hình boùng cuûa nhöõng ngöôøi meï Vieät Nam , baèng nhöõng thuoäc tính cuûa ngöôøi phuï nöõ raát Vieät Nam ñoù laø hay lam, hay laøm. Nhòp ñieäu cuûa khoå thô cuoái thaät nhanh, thaät gaáp gaùp, maøu saéc nhö hoaø vaøo aâm u, bieåu hieän moät kyù öùc khoù nhoïc, qua baøn tay taàn taûo cuûa meï naêm naøo ñaõ nuoâi döôõng taâm hoàn cho nhaø thô. Coù nhöõng ngöôøi noùi ñeán coâng söùc cuûa meï, laø cöù phaûi coá taïo ra söï laâm ly, cuøng cöïc... caùi ñoù toâi cho laø quaù saùo moøn vaø laøm caâu thô trôû neân khoâng thaät maø coù phaàn giaû doái. ÔÛ Nguyeãn Ngoïc Tieán ta thaáy thô cuûa anh raát moäc maïc, chaân chaát, coù gì noùi laáy, khoâng khoa tröông myõ leä gioáng nhö con ngöôøi anh vaäy.
Caâu keát cuûa baøi thô thaät tuyeät dieäu. Ñaây laø moät caùi keát môû “Tuoåi thô cuûa con”, moät caâu thô raát meânh mang, ña chieàu. Caâu thô ñaày nhaïc ñieäu taïo neân söï caân ñoái trong baøi thô. Caâu thô giaûn dò maø theå hieän moät tö duy saâu saéc, söï hieåu bieát roäng, moät söï ñaùnh giaù chính xaùc ñaày thaâm thuyù. Chæ baèng moät caâu thô keát thoâi nhaø thô ñaõ noùi ñöôïc ñaïo ñöùc truyeàn thoáng, vaø tö töôûng aên saâu trong tieàm thöùc cuûa ngöôøi Vieät Nam ñoù laø bieát ôn : Coâng cha nghóa meï sinh thaønh ra ta.
Baøi thô ngaén, vôùi loái vieát theo theå thô töï do nhöng ñaõ ñeå laïi trong loøng ngöôøi ñoïc moät aán töôïng khoù phai môø. ÔÛ moãi moät con ngöôøi, moãi moät goùc ñoä coù moät caùch nhìn nhaän vaø söï caûm thuï khaùc nhau. Thöïc tình maø noùi toâi laø moät ngöôøi raát ít khi bình thô, nhöõng khi toâi ñoïc baøi thô “Vieáng höông moä meï ” cuûa Nguyeãn Ngoïc Tieán, baøi thô naøy ñaõ cho toâi moät caûm xuùc maïnh, cuõng coù laàn do caûm ñoäng quaù toâi ñaõ khoùc khi nhôù laïi hình aûnh thaân thöông chòu kham, chòu khoå cuûa ngöôøi cha ñaõ khuaát cuûa mình.
Baøi thô thaät hay, noù khoâng chæ hay ôû söï caáu töù gieo vaàn maø ôû choã noù ñaõ khaéc hoaï ñöôïc taâm traïng cuûa ngöôøi con khi nhôù veà ngöôøi meï ñaõ khuaát.
…… ….. … . nhöõng ngaøy naéng thaùng 4-2010.(4/4//2010).
Mai Khoa Thaâu.
Thứ Tư, 3 tháng 7, 2013
pbvh-Lê Văn Thiềng: Người đi nhặt chữ "đời"trong -Tiếng vọng thời gian
Lê Văn Thiềng (Hội viên Hội nhà văn VN)- Người đi nhạt chữ "đời" trong-Tiếng vọng thời gian
Mai Khoa Thâu
Tiếng vọng thời gian là tập thơ đầu tay của Lê Văn Thiềng (NXB Mũi Cà Mau, 2000). Xuyên suốt tập thơ là những mảnh đời qua cái nhìn lãng mạn của ông.
Sau mấy chục năm theo đuổi nghiệp văn chương, Lê Văn Thiềng đẫ cho ra mắt 4 tập tiểu thuyết, 3 tập kí. Và đây là tập thơ đầu tay của ông với tên gọi: Tiếng vọng thời gian, với lời bộc bạch đầy thương mến:
"Chẳng dám nhận mình là hành khất
Vẫn đêm ngày tìm nhặt chữ người rơi
Chưa hiểu lẽ cao dày trời đất
Nơi dung thân còn ở chốn xa vời"
Nhặt chữ
Đấy là ông nói thế chứ thật ra tập thơ của ông cũng có nhiều nỗi niềm tâm sự- Nỗi niềm của riêng ông, nhưng lại là nỗi niềm mà ai trong chúng ta cũng ít nhiều gặp phải. Ông giãi bày, ông cần có người cảm thông chia sẻ. Vì vậy thơ Lê Văn Thiềng đầy biểu cảm, nhiều trăn trở suy tư và một nỗi thương người, thương đời sâu sắc.
Cũng có thể nói đây là một tập thơ tình chứa đầy nỗi lòng suy tư của ông.
"Có lẽ nào khi hoa thơm, trái ngọt
Anh lại thấy lòng chua xót, đắng cay"
Có lẽ nào
Thì ra người khắc khoải, thổn thức niềm thơ ấy có nguyên cớ từ chất liệu của hoài niệm, của kí ức. Đã bao nhiêu biến cải thăng trầm, bao thay đổi của đời người; đến khi có được chút thơm tho ngọt lành thì lại là lúc lòng cảm thấy chua xót đắng cay. Những lúc đắng cay như thế thì ông lại cảm thấy được sống thật với lòng mình hơn. Nó gợi nhớ về một thời xốn xang, tinh khiết lạ. Nói đến chua xót, đắng cay cũng là nói đến tâm hồn, chả thế mà Lê Văn Thiềng viết:
"Ngựa chiến bỗng rùng mình ngã gục
Chàng Héc-To cũng không còn đủ sức
Bởi muôn sợi dây vấn vít quanh mình
Tỏa ra từ ánh mắt nàng
Những sợi dây-ánh mắt"
Tình ca chiến bại
Tôi đoán chắc cứ mười thi sĩ, thì có tới chín trong số đó ít nhất một lần bị "những sợi dây-ánh mắt " kia mê hoặc, rồi mơ mộng, rồi gởi gắm nỗi niềm vào thơ. Nhưng nói như Lê Văn Thiềng lại là một chuyện khác, bởi "những sợi dây-ánh mắt" tỏa sáng, nở bừng huyền diệu ấy đâu phải ai cũng cảm nhận được . Tình yêu bao giờ cũng kì lạ-dù là tình yêu đơn phương, hay tình yêu đơn sơ giản dị nhất. Nói cách khác, tình yêu luôn "báo động" một điều gì đó khác thường:
"Hoàng hôn tím nàng đi về ngõ ấy
Để lại tôi chơ vơ đứng một mình"
Xon nê chiều
Hay những câu thơ xôn xao nhưng không kém thi vị:
"Từ thuở chim ra ràng
Đường làng chưa mở rộng
Hạt giống chưa ủ mộng
Làng chong mắt chờ anh"
Đợi anh về
Ông biết có lúc lơ ngơ dồn cả gánh nặng lên câu thơ:
"Níu lại bàn chân bước
Trái chín đầy trước ngực"
Cà phê Đắc uy
Sự thăng hoa của cảm xúc hay sự báo động của trạng thái tâm hồn trong tình yêu luôn là sợi dây dẫn nhạy cảm nhất đem đến cho lí trí một nhận thức nhất định. Lê Văn Thiềng viết:
"Trăng ở Tây Nguyên trăng rất trong
Là chiêng treo mãi giữa thinh không
Ai khua mà tiếng ngân theo gió
Cho vạn vì sao mắt dõi trông"
Trăng Tây Nguyên
Còn gì đau khổ hơn tình thế cứ mãi phải treo giữa thinh không, để "cho vạn vì sao mắt dõi trông". Nhưng tình yêu vốn có nhiều cung bậc của nó, có nhiều sắc màu của nó. Đôi khi nó đòi hỏi tất thảy biểu hiện phải ở dạng tinh tế:
"Xa quê mấy năm trở lại
Gặp em giặt áo bên mương
Aó trắng, bắp tay tròn lẳn
Xinh xinh khuôn mặt thân thương
Khẽ khàng tiếng em thảng thốt
- Ơ anh đã về bao giờ?
Chiếc áo trong tay bỗng tuột
Cầu tre lắc lẻo đung đưa"
Kỉ niệm
Nói như thế nào là "thảng thốt", khiến cho lòng người phải run rẩy trao đảo - ở đây không chỉ là chuyện xúc tác "cần và đủ" cho một phản ứng, mà có lẽ còn là "ngưỡng là độ". Chả thế mà Lê Văn Thiềng ca ngợi tình yêu:
"Vầng trăng vẫn thế
Người đâu không về?
Gió ơi!
Sao chẳng bay đi?
Đưa tôi
Buộc sợi tóc thề của em
Vằng trăng
Thao thức bao đêm
Mé đồi quê
Mái tóc mềm bay bay
Người đâu
Thương nhớ tháng ngày
Vầng trăng
Ngỡ cũng hao gầy
Lạ chưa..."
Bây giờ mình tôi
Sự mong nhớ lạ lùng làm cho tác giả tương tư, trằn trọc suốt bao đêm. Trăng xưa vẫn thế, người xưa vẫn thế, có đổi thay gì đâu? Mà người đi cứ hun hút xa mờ. Những cảm xúc mạnh mẽ, ào ạt đó cho Lê Văn Thiềng biết một điều kì diệu rằng: Em- người con gái đầu tiên đã làm cho sợi dây tình yêu trong ông ngân lên thành vần, thành điệu. Thúc đẩy ông lóng ngóng, ngượng ngùng trong những lần gặp lại nàng:
"Trái tim tôi trúng thương, quằn quại
Bởi tôi nhằm bắn vào người đàn bà đẹp
nhất thế gian"
Đơn phương
"Người đàn bà " ở đây tuyệt nhiên không phải là một người đàn bà tầm thường, mà là một nữ hoàng của sắc đẹp, nữ hoàng của tình ái- Chính vì vậy mới làm cho tâm hồn của Lê Văn Thiềng run lên đau đớn, quằn quại. Sự quằn quại đau đớn đó chính là ngôn ngữ riêng trong thơ tình của Lê Văn Thiềng.
Thơ Lê Văn Thiềng giản dị, tưởng chừng không thể giản dị hơn, nhưng không vì thế mà mất đi phần mĩ cảm, phần cảm xúc, từ một tâm hồn nhạy cảm. Tôi có cảm giác cứ sự việc nào dù nhỏ, dù to ông đều có thể viết thành thơ:
"Đường kiếm như chớp giật
Như ánh sao băng
Con như búp măng
Đẹp đến lạ lùng"
Cho con đi học võ
Hoặc những giây phút nâng nâng trong men xuân, ông viết:
"Cả thế kỷ vùng lên đánh giặc
Con nối tiếp cha, cháu nối tiếp ông
Vinh quang thay dân tộc ta có Bác
Có Đảng dẫn đường bẻ gãy xiềng gông
Đảng ta là lương tri, là linh hồn dân tộc
Là tự do, cơm áo, hòa bình
Người với người sống bên nhau hạnh phúc
Rộng mở con đường đi tới quang vinh"
Khai bút đầu xuân
Trong cuộc mưu sinh vất vả, hay những ngày cùng bạn bè dong chơi có những niềm vui và cả những nỗi buồn, Lê Văn Thiềng lại tìm đến thơ-thơ như người bạn đồng hành tri kỉ, mà ở đó ông giải tỏa được những uẩn khúc của chính mình. Ông vịn vào thơ mà lần ra với đời, với mọi người và với bạn bè. Và người đọc lại càng tin vào ông hơn, khi ông vịn vào thơ để tiếp tục cuộc hành trình của mình. Ông đã gạn lọc niềm vui, chia sớt nỗi buồn, chắt chiu tin yêu để góp với đời một chữ "tâm "trên con đường "nhặt chữ" mà ông hằng tâm niệm.
BMT 27-6-2001
Mai Khoa Thâu.
Mai Khoa Thâu
Tiếng vọng thời gian là tập thơ đầu tay của Lê Văn Thiềng (NXB Mũi Cà Mau, 2000). Xuyên suốt tập thơ là những mảnh đời qua cái nhìn lãng mạn của ông.
Sau mấy chục năm theo đuổi nghiệp văn chương, Lê Văn Thiềng đẫ cho ra mắt 4 tập tiểu thuyết, 3 tập kí. Và đây là tập thơ đầu tay của ông với tên gọi: Tiếng vọng thời gian, với lời bộc bạch đầy thương mến:
"Chẳng dám nhận mình là hành khất
Vẫn đêm ngày tìm nhặt chữ người rơi
Chưa hiểu lẽ cao dày trời đất
Nơi dung thân còn ở chốn xa vời"
Nhặt chữ
Đấy là ông nói thế chứ thật ra tập thơ của ông cũng có nhiều nỗi niềm tâm sự- Nỗi niềm của riêng ông, nhưng lại là nỗi niềm mà ai trong chúng ta cũng ít nhiều gặp phải. Ông giãi bày, ông cần có người cảm thông chia sẻ. Vì vậy thơ Lê Văn Thiềng đầy biểu cảm, nhiều trăn trở suy tư và một nỗi thương người, thương đời sâu sắc.
Cũng có thể nói đây là một tập thơ tình chứa đầy nỗi lòng suy tư của ông.
"Có lẽ nào khi hoa thơm, trái ngọt
Anh lại thấy lòng chua xót, đắng cay"
Có lẽ nào
Thì ra người khắc khoải, thổn thức niềm thơ ấy có nguyên cớ từ chất liệu của hoài niệm, của kí ức. Đã bao nhiêu biến cải thăng trầm, bao thay đổi của đời người; đến khi có được chút thơm tho ngọt lành thì lại là lúc lòng cảm thấy chua xót đắng cay. Những lúc đắng cay như thế thì ông lại cảm thấy được sống thật với lòng mình hơn. Nó gợi nhớ về một thời xốn xang, tinh khiết lạ. Nói đến chua xót, đắng cay cũng là nói đến tâm hồn, chả thế mà Lê Văn Thiềng viết:
"Ngựa chiến bỗng rùng mình ngã gục
Chàng Héc-To cũng không còn đủ sức
Bởi muôn sợi dây vấn vít quanh mình
Tỏa ra từ ánh mắt nàng
Những sợi dây-ánh mắt"
Tình ca chiến bại
Tôi đoán chắc cứ mười thi sĩ, thì có tới chín trong số đó ít nhất một lần bị "những sợi dây-ánh mắt " kia mê hoặc, rồi mơ mộng, rồi gởi gắm nỗi niềm vào thơ. Nhưng nói như Lê Văn Thiềng lại là một chuyện khác, bởi "những sợi dây-ánh mắt" tỏa sáng, nở bừng huyền diệu ấy đâu phải ai cũng cảm nhận được . Tình yêu bao giờ cũng kì lạ-dù là tình yêu đơn phương, hay tình yêu đơn sơ giản dị nhất. Nói cách khác, tình yêu luôn "báo động" một điều gì đó khác thường:
"Hoàng hôn tím nàng đi về ngõ ấy
Để lại tôi chơ vơ đứng một mình"
Xon nê chiều
Hay những câu thơ xôn xao nhưng không kém thi vị:
"Từ thuở chim ra ràng
Đường làng chưa mở rộng
Hạt giống chưa ủ mộng
Làng chong mắt chờ anh"
Đợi anh về
Ông biết có lúc lơ ngơ dồn cả gánh nặng lên câu thơ:
"Níu lại bàn chân bước
Trái chín đầy trước ngực"
Cà phê Đắc uy
Sự thăng hoa của cảm xúc hay sự báo động của trạng thái tâm hồn trong tình yêu luôn là sợi dây dẫn nhạy cảm nhất đem đến cho lí trí một nhận thức nhất định. Lê Văn Thiềng viết:
"Trăng ở Tây Nguyên trăng rất trong
Là chiêng treo mãi giữa thinh không
Ai khua mà tiếng ngân theo gió
Cho vạn vì sao mắt dõi trông"
Trăng Tây Nguyên
Còn gì đau khổ hơn tình thế cứ mãi phải treo giữa thinh không, để "cho vạn vì sao mắt dõi trông". Nhưng tình yêu vốn có nhiều cung bậc của nó, có nhiều sắc màu của nó. Đôi khi nó đòi hỏi tất thảy biểu hiện phải ở dạng tinh tế:
"Xa quê mấy năm trở lại
Gặp em giặt áo bên mương
Aó trắng, bắp tay tròn lẳn
Xinh xinh khuôn mặt thân thương
Khẽ khàng tiếng em thảng thốt
- Ơ anh đã về bao giờ?
Chiếc áo trong tay bỗng tuột
Cầu tre lắc lẻo đung đưa"
Kỉ niệm
Nói như thế nào là "thảng thốt", khiến cho lòng người phải run rẩy trao đảo - ở đây không chỉ là chuyện xúc tác "cần và đủ" cho một phản ứng, mà có lẽ còn là "ngưỡng là độ". Chả thế mà Lê Văn Thiềng ca ngợi tình yêu:
"Vầng trăng vẫn thế
Người đâu không về?
Gió ơi!
Sao chẳng bay đi?
Đưa tôi
Buộc sợi tóc thề của em
Vằng trăng
Thao thức bao đêm
Mé đồi quê
Mái tóc mềm bay bay
Người đâu
Thương nhớ tháng ngày
Vầng trăng
Ngỡ cũng hao gầy
Lạ chưa..."
Bây giờ mình tôi
Sự mong nhớ lạ lùng làm cho tác giả tương tư, trằn trọc suốt bao đêm. Trăng xưa vẫn thế, người xưa vẫn thế, có đổi thay gì đâu? Mà người đi cứ hun hút xa mờ. Những cảm xúc mạnh mẽ, ào ạt đó cho Lê Văn Thiềng biết một điều kì diệu rằng: Em- người con gái đầu tiên đã làm cho sợi dây tình yêu trong ông ngân lên thành vần, thành điệu. Thúc đẩy ông lóng ngóng, ngượng ngùng trong những lần gặp lại nàng:
"Trái tim tôi trúng thương, quằn quại
Bởi tôi nhằm bắn vào người đàn bà đẹp
nhất thế gian"
Đơn phương
"Người đàn bà " ở đây tuyệt nhiên không phải là một người đàn bà tầm thường, mà là một nữ hoàng của sắc đẹp, nữ hoàng của tình ái- Chính vì vậy mới làm cho tâm hồn của Lê Văn Thiềng run lên đau đớn, quằn quại. Sự quằn quại đau đớn đó chính là ngôn ngữ riêng trong thơ tình của Lê Văn Thiềng.
Thơ Lê Văn Thiềng giản dị, tưởng chừng không thể giản dị hơn, nhưng không vì thế mà mất đi phần mĩ cảm, phần cảm xúc, từ một tâm hồn nhạy cảm. Tôi có cảm giác cứ sự việc nào dù nhỏ, dù to ông đều có thể viết thành thơ:
"Đường kiếm như chớp giật
Như ánh sao băng
Con như búp măng
Đẹp đến lạ lùng"
Cho con đi học võ
Hoặc những giây phút nâng nâng trong men xuân, ông viết:
"Cả thế kỷ vùng lên đánh giặc
Con nối tiếp cha, cháu nối tiếp ông
Vinh quang thay dân tộc ta có Bác
Có Đảng dẫn đường bẻ gãy xiềng gông
Đảng ta là lương tri, là linh hồn dân tộc
Là tự do, cơm áo, hòa bình
Người với người sống bên nhau hạnh phúc
Rộng mở con đường đi tới quang vinh"
Khai bút đầu xuân
Trong cuộc mưu sinh vất vả, hay những ngày cùng bạn bè dong chơi có những niềm vui và cả những nỗi buồn, Lê Văn Thiềng lại tìm đến thơ-thơ như người bạn đồng hành tri kỉ, mà ở đó ông giải tỏa được những uẩn khúc của chính mình. Ông vịn vào thơ mà lần ra với đời, với mọi người và với bạn bè. Và người đọc lại càng tin vào ông hơn, khi ông vịn vào thơ để tiếp tục cuộc hành trình của mình. Ông đã gạn lọc niềm vui, chia sớt nỗi buồn, chắt chiu tin yêu để góp với đời một chữ "tâm "trên con đường "nhặt chữ" mà ông hằng tâm niệm.
BMT 27-6-2001
Mai Khoa Thâu.
Đăng ký:
Bài đăng (Atom)